‘Het Ministerie is een pleidooi voor lange-termijn-denken,’ legt Van Boxel uit. ‘Het ruimtelijk beleid is versnipperd geraakt, te veel verschillende partijen bemoeien zich ermee. Wij komen dat tegen bij de grote projecten waar we aan werken, daarom werken we aan een plan dat we Delta 3000 noemen. Hierin pleiten wij voor een ver, ver, vooruitdenken over de toekomst van Nederland. Dat moeten we nu doen om straks niet letterlijk ten onder te gaan door zeespiegelstijging en bodemdaling. Daarbij gaat het niet alleen over het tegenhouden van het zeewater, maar ook over de gebouwde omgeving, infrastructuur en landbouw.

'Voor ons zijn de toe-eigeningstrategieën op gebruikersniveau en de ruimtelijke ordening van een land, twee verschillende zijden van dezelfde medaille.’

Het is volgens ZUS tijd om weer een georganiseerde architectuur in het leven te roepen. ‘Er was ooit een geëngageerde architectengemeenschap die zich boog over de ruimtelijke ordening, bijvoorbeeld in CIAM en Team 10, maar ook later tijdens de AIR-manifestaties. Die bundeling van krachten ontbreekt nu grotendeels. Hoe kunnen we een bottom-up ministerie – niet als instituut, maar als een beweging – in het leven roepen? Vergelijkbaar met de democratische vernieuwing waar de schrijver David Van Reybrouck over nadenkt.’

En wat betekenen die toe-eigeningstrategieën voor de discipline? Wat kunnen architecten en stedenbouwers volgens ZUS leren van de krakerstactieken? ‘De stad verandert voortdurend,’ aldus Koreman. ‘De ruimte wordt steeds weer op andere manieren voor verschillende doeleinden gebruikt. Als dat principe het uitgangspunt wordt voor de ontwikkeling van architectuur en stedenbouw, zullen we wellicht minder strak ontworpen maatpakken moeten gaan maken.’

Interview: Lotte Haagsma

René Boer (Failed Architecture), Marina Otero Verzier (Head of R&D, Het Nieuwe Instituut), Katía Truijen, Roos van Strien, Maria Duarte, Marten Kuijpers (R&D, Het Nieuwe Instituut)
ZUS [Zones Urbaines Sensibles]
Jakub Straka met Sepus Noordmans
Johannes Schwartz

Dit project maakt deel uit van de programmalijn Landschap en Interieur en het dossier Een serie over het veranderende landschap.