Ruimtelijke installatie door ZUS

ZUS [Zones Urbaines Sensibles] ontwierp de ruimtelijke installatie waarin het onderzoek wordt gepresenteerd. Het ontwerpbureau is de oprichter van het Schieblock in Rotterdam, een leegstaand kantoorpand dat door de jaren heen werd ontwikkeld tot cultureel verzamelgebouw. Vanuit het pand wordt verder gewerkt aan de stad, waardoor de invloed van het Schieblock zich als een olievlek verspreidt over zijn omgeving. De manier waarop de ontwerpers op tactische wijze ruimte in de stad creëren was aanleiding voor Het Nieuwe Instituut om hen te vragen een architectonische interventie te ontwikkelen voor Architecture of Appropriation.

Een door ZUS ontworpen buitentrap geeft het publiek direct toegang tot de tentoonstellingsruimte waarvan de inrichting zoveel mogelijk is opgebouwd uit hergebruikte materialen, deels uit eerdere tentoonstellingen in Het Nieuwe Instituut. De installatie refereert aan de manier waarop kraakpanden functioneren, waarbij beschikbare ruimten steeds opnieuw worden geprogrammeerd en toegeëigend. De installatie vormt een ruimte voor collectief onderzoek, gesprekken, en voor nieuw (onderzoeks)materiaal dat door de tijd heen wordt toegevoegd.

Onderzoek en programma

Architecture of Appropriation vormt het begin van een onderzoek naar kraken als architectuur van toe-eigening, waarin onderwerpen als leegstand, alternatieve woonvormen, transformatie van bestaande architectuur, wetgeving en vormen van organisatie aan de orde worden gesteld.

De tentoonstelling presenteert vijf architectonische analyses van recent gekraakte gebouwen en terreinen. Tijdens de tentoonstellingsperiode krijgt het onderzoeksproject verder gestalte in samenwerking met universiteiten, academies en onderzoekers, en biedt de ruimte tijdelijk verblijf aan gastpresentaties uit het buitenland.

Tegelijkertijd onderzoekt het Rijksarchief voor Architectuur en Stedenbouw hoe de ruimtelijke nalatenschap en invloed van kraken op de ontwikkeling van Nederlandse steden voor de toekomst kan worden bewaard. Het persoonlijke archief van architect Hein de Haan en het fotoarchief ‘Improvised Architecture’ van kunstenaar Dave Carr-Smith vormen aanleiding tot een gesprek over het behoud van documenten en materialen rondom 'gekraakte architectuur’.

Iedere donderdag is er in de tentoonstellingsruimte het live-programma AOA on Air. Daarin wordt met makers, denkers, krakers en ontwerpers gesproken over hedendaagse vormen van stedelijke toe-eigening, in de vorm van interviews, collectieve leessessies en discussies. De gesprekken kunnen worden teruggeluisterd in de tentoonstelling en via de podcasts in dit webdossier.

René Boer (Failed Architecture), Marina Otero Verzier (Head of R&D, Het Nieuwe Instituut), Katía Truijen, Roos van Strien, Maria Duarte, Marten Kuijpers (R&D, Het Nieuwe Instituut)
ZUS [Zones Urbaines Sensibles]
Jakub Straka met Sepus Noordmans
Johannes Schwartz

Dit project maakt deel uit van de programmalijn Landschap en Interieur en het dossier Een serie over het veranderende landschap.